صادق آئينه وند

230

ادبيات سياسى تشيع ( فارسي )

( ر . ك : دايرة المعارف فارسى . و براى تفصيل بيشتر ، تاريخ طبرستان ، ابن اسفنديار كاتب ) . 14 - محمّد بن زيد محمّد بن زيد حسنى ، مشهور به داعى ، متوفّاى 287 هجرى از امراى سلسله‌ى علويان طبرستان ، برادر و جانشين داعى كبير است . وى در جنگ با سامانيان در گرگان به قتل رسيد . سرش را به بخارا فرستادند و بدنش را در گرگان به خاك سپردند . از آن پس تا 13 سال ، طبرستان در قلمرو سامانيان بود . ( ر . ك : تاريخ طبرستان ، ابن اسفنديار . دايرة المعارف فارسى ) . 15 - حسن بن قاسم حسن بن قاسم حسنى متوفّاى 316 هجرى آخرين امير سلسله‌ى علويان طبرستان ، جانشين ناصر كبير است . بعد از ناصر در طبرستان و گيلان به استقلال فرمانروايى كرد و در سال 316 در جنگ با اسفار بن شيرويه به قتل رسيد و دولت علويان طبرستان با مرگ او برافتاد . ( ر . ك : تاريخ طبرستان . دايرة المعارف فارسى ) . 16 - سامانيان سلسله‌اى از پادشاهان ايرانى كه از حدود سال 261 تا 389 هجرى قمرى در ماوراء النّهر و خراسان ، حكومت كرده‌اند . اجداد اين سلسله ، نسب خود را به بهرام چوبين مىرساندند و سامان خداة نام داشته‌اند . نسب سامانى براى اين سلسله ، از اينجاست . سامان خداة در زمان خلافت هشام بن عبد الملك اموى ( 105 - 125 هجرى ) نزد اسد بن عبد اللّه قسرى ، والى عرب در خراسان رفت و اسلام آورد و او حكومت بلخ را به وى داد . سامان خداة به سبب محبّت اسد بن عبد اللّه ، فرزند خود را اسد نام نهاد . در اواخر سلطنت هارون ، فرزندان اسد در دفع فتنه‌ى رافع بن ليث در خراسان ، هرثمة بن اعين را يارى نمودند ، و بدين سبب ، موردتوجّه و التفات مأمون ، واقع شدند و چون مأمون به